در اواخر اکتبر ۲۰۲۵ گزارشی از بانک مونترال سه آینده برای کانادا در یک جنگ تجاری طولانی با آمریکا ترسیم کرد: ادامه همین تعرفههای فعلی با رسیدن نرخ بیکاری از ۷.۱ به ۷.۳ درصد؛ رسیدن میانگین تعرفه از ۷ به ۱۵ درصد؛ و یک شکاف کامل با تعرفه ۳۵ درصدی آمریکا، رکود و نرخ پایه بهره حدود ۱ درصد.
من مجتبی عسگریان هستم، مشاور ارشد املاک در تورنتو و رتبه ۴۷ کمپانی ریمکس در دنیا، و چنین گزارش‌هایی را برای اثرشان روی تصمیم مسکن می‌خوانم. خلاصه خود این گزارش در اواخر اکتبر ۲۰۲۵ صریح بود: حتی در خوش‌بینانه‌ترین حالت از این سه، یک جنگ تجاری طولانی برای کانادا آسیب اقتصادی جدی و ماندگار باقی می‌گذارد. یک نکته درباره شرایط آن مقطع هم مهم است. مذاکرات بین آقای کارنی و آقای ترامپ متوقف شده بود، بعد از اینکه طرف آمریکایی از پخش شدن یک تبلیغ منتقد تعرفه‌ها در میانه یک بازی بیسبال ناراضی شد.
سناریوی اول: همین تعرفههای امروز ادامه پیدا میکند
در حالت اول کانادا یک جورهایی با اوضاع فعلی سر میکند. تجارت آزاد ادامه پیدا میکند، هیچ‌کدام از دو کشور تعرفه جدیدی اضافه نمی‌کند و همان تعرفههای موجود روی فولاد، آلومینیوم و چوب باقی می‌ماند. سرمایه‌گذاری بیزینس‌ها پایین می‌ماند. شورای بیزینس در هفته پیش از آن، در اواخر اکتبر ۲۰۲۵، هشدار داده بود که کشور در بحران سرمایه‌گذاری است، و گزارشی در همان مقطع نشان می‌داد کسری تجاری کانادا بیشتر شده و صادرات کمتر. نتیجه‌ای که بانک مونترال در این مسیر پیش‌بینی کرد رسیدن نرخ بیکاری به ۷.۳ درصد بود، از ۷.۱ درصدِ آن زمان. در این مسیر سخت‌ترین بخش پشت سر ما است: بیکاری تقریباً به سطح سال ۲۰۱۶ برمی‌گردد و به بحران ۲۰۰۹ نمی‌رسد. گزارش همچنین انتظار داشت بانک مرکزی کانادا تا اوایل ۲۰۲۶ حدود نیم درصد دیگر نرخ سیاستی را پایین بیاورد، که نشانه اقتصاد قوی نیست ولی فاجعه هم نیست.
سناریوی دوم: میانگین تعرفه از ۷ به ۱۵ درصد میرسد
حالت دوم بدتر است. آقای ترامپ تعرفههای بیشتری می‌گذارد و میانگین تعرفه روی کانادا از ۷ به ۱۵ درصد میرسد، در حالی که آمریکا یا از توافق مشترک با کانادا و مکزیک خارج میشود، یا آن را نادیده می‌گیرد، یا تعرفه‌ها را بخشی از یک چارچوب جدید میکند. در اواخر اکتبر ۲۰۲۵ همه این‌ها کاملاً ممکن بود. کانادا با یک تعرفه ۵ درصدی جواب می‌دهد و همان‌جا متوقف میشود، چون از تلافی بیشتر آمریکا می‌ترسد. انتظار می‌رود بانک مرکزی در چنین شرایطی دوباره نرخ را پایین بیاورد، اما نظر بانک مونترال این بود که احتمالاً این کار را نمی‌کند، چون نگران افزایش بلندمدت قیمت‌ها در اثر همین تعرفههای تلافی‌جویانه است. در گزارش، نرخ پایه به جای کاهش حدود ۲ درصد نگه داشته میشود.
سناریوی سوم: شکاف قارهای
در حالت سوم، همان که گزارش اسمش را شکاف قارهای گذاشته، همه چیز به هم می‌ریزد. آمریکا تعرفه ۳۵ درصدی روی همه چیز اعمال میکند و کانادا با ۱۵ درصد تلافی میکند. بدون شک رکود می‌آید، نرخ بیکاری ۱ تا ۱.۵ واحد بالا می‌رود و مقایسه، دوران بعد از بحران مالی جهانی سال ۲۰۰۹ است. در این سناریو نرخ پایه بهره احتمالاً تا حدود ۱ درصد پایین می‌آید.
چه چیزی سناریوی میانی را کم‌احتمال‌تر میکند: رویکرد کارنی
یک چیز که احتمال سناریوی میانی را ضعیف میکند، شکل برخورد آقای کارنی با تعرفه‌ها است. تا اواخر اکتبر ۲۰۲۵ ندیده بودیم که او تصمیم‌های تند و آتشین و تلافی‌جویانه بگیرد. برعکس، در چند مورد کوتاه آمد و تعرفههای تلافی‌جویانه را حذف کرد. نمی‌دانیم این سیاست در نهایت به کجا میرسد. اگر موفق شود می‌تواند تعرفههای آمریکا را کنترل کند و اگر موفق نشود شرایط برای کانادا و اقتصادش از اینی که هست بدتر میشود. این بزرگ‌ترین آزمونی است که لیبرال‌ها باید پشت سر بگذارند، فشار روی آن‌ها زیاد است و نمی‌توانند چنین وضعیتی را سال‌ها ادامه بدهند. یادمان باشد که دست کانادا در این مذاکرات خیلی پر نیست. ضربه‌ای که کانادا می‌تواند به آمریکا بزند در مقابل ضربه‌ای که آمریکا می‌تواند به کانادا بزند ناچیز است. دولت در این مدت بیکار نبوده است: با اندونزی و کره جنوبی و کشورهای دیگر قرارداد اقتصادی بست و با مکزیک مذاکره را شروع کرد تا اگر سناریوهای بدتر آمد، دست کانادا بسته نباشد.
متغیری که سناریوها جا انداخته‌اند: موج تمدید وام مسکن
یک هشدار درباره این گزارش این است که عامل اصلی‌اش مذاکرات آقای کارنی و آقای ترامپ در نظر گرفته شده است. در بازاری مثل بازار مسکن متغیرهای مهم دیگری هم وجود دارند و موج تمدید وام مسکن یکی از آن‌هاست. خود بانک مونترال در گزارش دیگری در اکتبر ۲۰۲۵ گفت در ۱۲ ماه بعد از آن حدود ۱.۸ میلیون وام مسکن تمدید میشود و یک‌چهارم آن‌ها با افزایش قسط بیشتر از ۲۰ درصد روبه‌رو می‌شوند. این یعنی حجم زیادی از پول فقط در یک سال از اقتصاد خارج میشود، و این به نتیجه هیچ میز مذاکره‌ای بستگی ندارد. اگر بین خرید، فروش یا تمدید تصمیم می‌گیرید، این همان عددی است که من کنار آن سه سناریو می‌گذارم.
اگر می‌خواهید معنای این سناریوها برای خرید، فروش یا تمدید خودتان را بررسی کنیم، فرم پایین همین صفحه را پر کنید یا یک مشاورهٔ رایگان رزرو کنید. سلامت و برقرار باشید
سوالات متداول
سه سناریوی گزارش اکتبر ۲۰۲۵ بانک مونترال درباره اقتصاد کانادا چیست؟
در سناریوی اول تعرفههای فعلی ادامه پیدا میکند، نرخ بیکاری از ۷.۱ به ۷.۳ درصد میرسد و بانک مرکزی کانادا تا اوایل ۲۰۲۶ حدود نیم درصد دیگر نرخ را پایین میآورد. در سناریوی دوم میانگین تعرفه روی کانادا از ۷ به ۱۵ درصد میرسد و نرخ پایه حدود ۲ درصد نگه داشته میشود. سناریوی سوم، شکاف قارهای، تعرفه ۳۵ درصدی آمریکا، پاسخ ۱۵ درصدی کانادا، رکود و نرخ پایه حدود ۱ درصد است.
چند وام مسکن در کانادا تمدید میشود و افزایش قسط چقدر است؟
بانک مونترال در اکتبر ۲۰۲۵ گزارش داد که در ۱۲ ماه بعد از آن حدود ۱.۸ میلیون وام مسکن تمدید میشود و یک‌چهارم آن‌ها با افزایش قسط بیشتر از ۲۰ درصد روبه‌رو می‌شوند. این یعنی حجم زیادی از پول فقط در یک سال از اقتصاد خارج میشود، جدا از هر چیزی که در مذاکرات تجاری می‌گذرد.
چرا مذاکرات کانادا و آمریکا در اواخر اکتبر ۲۰۲۵ متوقف شده بود؟
مذاکرات بین آقای کارنی و آقای ترامپ در آن مقطع متوقف شده بود. طرف آمریکایی از پخش شدن یک تبلیغ منتقد تعرفه‌ها در میانه یک بازی بیسبال ناراضی بود. هر دو طرف درباره آینده روابط تجاری صحبت‌های زیادی کرده بودند، اما این توقف مسیر هر توافقی را بی‌پاسخ گذاشت.