تغییرات طرح خانه ارزان‌قیمت تورنتو و نرخ بیکاری ۶.۸ درصدی کانادا

در دسامبر ۲۰۲۴ دو خبر از همه مهم‌تر است. تورنتو دامنه کمک مالی برای خرید خانه ارزان‌قیمت را از شش دهک درآمدی پایین به هشت دهک می‌برد و همین سقف درآمد خانوار را از ۱۰۲ هزار دلار به ۱۶۰ هزار دلار در سال می‌رساند. و نرخ بیکاری کانادا به ۶.۸ درصد رسیده، بالاترین سطح خارج از سال‌های کرونا از ۲۰۱۷ به این سو.

من مجتبی عسگریان هستم، مشاور املاک در تورنتو و عضو ریمکس. طرح خرید خانه شهرداری از آن چیزهایی است که تعیین می‌کند چه کسی واقعاً می‌تواند واجد شرایط خرید شود، پس ارزش دارد با دقت مرورش کنیم.

تورنتو خانه ارزان‌قیمت را چطور تعریف می‌کند

از تعریف شروع کنیم، چون معمولاً مردم را غافلگیر می‌کند. در تعریف شهرداری تورنتو، خانه ارزان‌قیمت خانه‌ای است که هزینه‌هایش کمتر از ۳۰ درصد درآمد خانوار باشد. پس خانه ارزان‌قیمت قیمت ثابتی ندارد و به درآمد خانوار بستگی دارد. شهرداری این را با تقسیم خانوارها بر اساس بازه درآمدی حساب می‌کند. در طرحی که در دسامبر ۲۰۲۴ برقرار بود، یک واحد سه‌خوابه باید ۳۲۰٬۵۵۶ دلار یا کمتر می‌بود تا برای خانواری روی خط درآمدی ۶۰ درصد ارزان حساب شود.

و مشکل دقیقاً همین‌جاست. واقعیت این است که محال است شما در تورنتو با ۳۲۰ هزار دلار چیزی بخرید. بنابراین اگر شهر بخواهد اصلاً به خرید خانه ارزان‌قیمت کمک کند، باید به جای قیمت، سراغ تغییر قانون و مقررات برود.

از شش دهک درآمدی به هشت دهک

تا به حال این‌طور بوده که درآمد خانوار را حساب می‌کردند و به شش دهک پایین درآمدی خانوارهای تورنتو، یعنی ۶۰ درصد پایین، کمک مالی می‌کردند. با تغییر دسامبر ۲۰۲۴، شورای شهر این خط را از شش دهک به هشت دهک، یعنی ۸۰ درصد، می‌برد. تعداد خیلی بیشتری از خانوارها مشمول این کمک می‌شوند. همین یک نکته خودش گویاست: خانه‌ها در تورنتو آن‌قدر گران و دور از دسترس شده‌اند که حتی کسانی با درآمدهای نسبتاً بالا هم برای خرید به کمک نیاز دارند.

چرا شهرداری به هدف خودش نرسید

شهرداری از سال ۲۰۱۵ هدف داشت هر سال به ۴۰۰ خانوار با درآمد کم تا متوسط کمک کند تا صاحب‌خانه شوند. یک گزارش جدید نشان می‌دهد اصلاً به این هدف نرسیده‌اند. در عمل موانع زیادی وجود داشته: کمبود بیلدرهایی که مایل باشند خانه ارزان‌قیمت بسازند، محدود بودن بودجه شهرداری و دولت‌های بالادستی، و افزایش هزینه‌های وام و ساخت‌وساز که در این سال‌ها قیمت خانه را بالا و بالاتر برده بود.

پول مستقیم به خانوارها، معافیت مالیاتی برای سازنده‌ها

برنامه جدید بخشی از این هزینه‌ها را حذف می‌کند. شهرداری قبلاً به یکی دو نهاد که در این زمینه فعال بودند کمک مالی می‌کرد. آن کمک قطع می‌شود و به جایش پول مستقیم به خانواده‌ها داده می‌شود، به عنوان کمک‌هزینه تا پول پیش خانه را راحت‌تر جور کنند. در کنار آن، معافیت‌های مالیاتی جدیدی برای سازنده‌ها می‌گذارند تا بیلدرهای بخش خصوصی هم انگیزه پیدا کنند وارد این بخش شوند و خانه مقرون‌به‌صرفه بسازند.

چه کسانی مشمول می‌شوند: خانوارهای تا ۱۶۰ هزار دلار

خط واجد شرایط بودن همان عدد اصلی است. طبق تغییرات دسامبر ۲۰۲۴، خانوارهایی که تا ۱۶۰ هزار دلار در سال درآمد دارند می‌توانند از این کمک استفاده کنند. در عمل یعنی زن و شوهری که هر کدام تا ۸۰ هزار دلار در سال درآمد دارند داخل طرح هستند. اگر دوست دارید بدانید این عدد پیش از دسامبر ۲۰۲۴ چند بوده، باید بگویم ۱۰۲ هزار دلار بود. شهرداری آن را بالا برده، که همان رساندن طرح به دهک هشتم درآمدی است.

واقعیت این است که ما با یک بحران عمیق در این شهر مواجهیم و عدد و رقم‌ها نشانش می‌دهند. حتی خانوارهایی با درآمد متوسط هم نمی‌توانند در شهر تورنتو خانه بخرند و دقیقاً به همین دلیل است که دارند برنامه کمک مالی را تغییر می‌دهند. نمودارهای قیمت خانه در برابر درآمد خانوار نشان می‌دهد این فاصله به سرعت بیشتر می‌شود و روزبه‌روز خریدن خانه سخت‌تر است. برای آن ۶۰ درصدی که درآمد کمتری دارند، خرید تقریباً غیرممکن است مگر اینکه بتوانند دان‌پیمنت بیشتری جور کنند، با قرض کردن یا گیف گرفتن از پدر و مادرشان. یکی از منفعت‌های واقعی این کمک جدید همین واجد شرایط شدن است: خانواده‌های با درآمد پایین‌تر می‌توانند استرس تستی را که برای گرفتن وام باید پاس کنند پاس کنند، یعنی وام بهتری بگیرند و خانه برایشان در دسترس‌تر شود.

بیکاری ۶.۸ درصدی و تأثیرش بر نرخ بهره

خبر دوم مربوط به بازار کار است. جدیدترین آمارها تا دسامبر ۲۰۲۴ نشان می‌دهد نرخ بیکاری رکورد زده است. اگر سال‌های کرونا را حساب نکنیم، از سال ۲۰۱۷ تا آن زمان چنین نرخ بیکاری‌ای در کانادا بی‌سابقه بوده. کانادا در واقع مشاغل زیادی ایجاد کرده، از جمله ۵۱ هزار شغل جدید در نوامبر ۲۰۲۴ که رقم بالایی است. مشکل تعداد متقاضیان کار است. آن‌قدر آدم در کانادا دنبال کار می‌گردد که بازار کار با همه سرعتش به پای رشد جمعیت نمی‌رسد و همین عامل اصلی افزایش نرخ بیکاری است. در دسامبر ۲۰۲۴ این نرخ روی ۶.۸ درصد ایستاده است.

یک شاخص دیگر هم نگران‌کننده است: سخت‌تر شدن خروج از بیکاری. در دسامبر ۲۰۲۴ در کانادا از هر پنج نفر بیکار، یک نفر در دسته بیکاری بلندمدت قرار می‌گیرد و بعید است به این زودی‌ها کار پیدا کند. یک سری از کارشناسان نرخ بیکاری ۶.۸ درصدی را نشانه آغاز رکود اقتصادی می‌دانند و در کنارش پایین آمدن ارزش دلار کانادا نسبت به دلار آمریکا را اهرم دیگری می‌بینند که می‌تواند روزهای سختی را پیش بیاورد.

این جواب صادقانه به این سؤال هم هست که چرا نرخ بهره دارد پایین می‌آید. دلیل اصلی وضعیت بد اقتصاد کاناداست. اگر فقط به عدد و رقم‌های رشد اقتصادی نگاه کنید این بحران آن‌قدر دیده نمی‌شود، عمدتاً به این دلیل که دولت در سال‌های گذشته تعداد خیلی زیادی مهاجر وارد کانادا کرده و همین اعداد کلی را بهتر نشان می‌دهد. واقعیت در نرخ بیکاری است و خطر این است که اقتصاد کانادا به سمت رکود تورمی برود. برای همین بانک مرکزی با سرعت بیشتری شروع به پایین آوردن نرخ‌های بهره کرد تا جلوی این اتفاق را بگیرد. اگر در این بازار به خرید فکر می‌کنید و می‌خواهید بدانید واقعاً کجا ایستاده‌اید، فرم پایین همین صفحه را پر کنید یا یک مشاورهٔ رایگان رزرو کنید. سلامت و برقرار باشید